Aost. Raconte.Octòbre. Raconte.

Setembre. Raconte

Per Sant Matiu (lo 21)
L ‘autona remplaça I’estiu  »

Los promièrs jorns dau mes èran ocupats a rintrar la recolta de tartifles. Daube de bechards, los òmes tiravan las plantas, las branlussavan. Lo sòl èra cubèrt de tartifles. Femnas e dròlles seguián daube de panieràs per los acampar. Botavan d’un latz aqueles que nurririán la familha, de l’autre latz aqueles que nurririán las bèstias (caion, polalha, lapins). Lo 12 anàvam a la feira a las dindas a Grana (1), Droma. Dau temps de la guèrra (39/45) i anàvam a bicicleta. A La Vòuta preniám lo bac a tralha per traversar Roèi, que lo pont èra estat destruit per un bombardament. Partiam d’ora e tornàvam lo tantòst daube dos dindonèus d’abarir. Achetàvam totjorn dos dindonèus. Quau saup ? Se arrivava malor a un, aviam quand mème mai de chança de n’aver un per Chalendas ! E, se los dos arrivavan a bon port sacrifiàvam lo second per lo promièr de l’an.

 » En setembre, – Se copa çò que penja.  » Setembre: Vendemiaire lo ben nomat per lo calendier republican. Las vendémias èran lo darrièr grand moment de las vacanças escolaras. Se bailavan la man entre vesins. Qunt plaser per los dròlles de partir sus la charreta entre las balastas e los panièrs. Es daube enavant que l’ardaa de vendemiaires, òmes, femnas, dròlles, envaïssiá las vinhas a las colors flameiantas de l’autona naissent. Picoràvam quauquas grunas a chasca rasim copat, èra pas de rasim de taula mas, qunt regal! Surtot lo  » Noha » e lo  » Clinton » ! Benlèu en causa que la cultura d’aqueles plants èra defenduá ! Se fasiam tombar de grunas sos las sochas en copant los rasims, deviam las acampar. Aquò nos agradava gaire, alora sonàvam la  » Mireta  » e la  » Casson « , las chinas, que s’aquitavan ben bien d’aquela besonha ; çò que las empachava pas de se servir dreit sus las sochas ! Nòstre grand plaser èra de folar los rasims dins las balastas daube lo pilon de boès. Mancàvam de fòrça, los òmes devián achabar la besonha. Quand las balastas èran plenas, anàvam daube los òmes per las voidar dins la tina. Lo promièr ser, davant que la vendémia buliguèsse, beviam lo most que colava de la tina. Los mai gormands anavan enjusc’a ne’n arrapar la foèira ! Mameta, ela, prelevava la quantitat de most necessari per far la cartagèna e la confetura de rasimat. L’ebulicion durava una setmana de temps. Matin e ser los òmes folavan e arrosavan la vendémia. Per un robinet plaçat en bas de la tina, remplissián una balasta de most. Los dròlles viravan la manivèla qu’entraïnava la roá de la pompa, per arrosar la vendémia.

Passat la setmana d’ebulicion, arrivava lo jorn de tirar lo vin, Fasián colar dins una balasta e totjorn a l’aida de la pompa emplissián los tonèus qu’avián esbolhantats, lavats e tornat lavats plusors jorns d’avant. La propretat daus tonèus es fòrça importanta per la qualitat dau vin, Quand la tina colava plus, la grapa que restava dins la tina èra charjaa a la forcha dins lo truèlh, Aqui, a plusors, los òmes tiravan, possavan lo braç dau truèlh per far colar la piqueta que beurián puèi daube las rostiás de chastanhas. Aquela operacion achabaa, restava plus que de portar la grapa ben secha a l’alambic instalat per quauques jorns dins lo vilatge. Lo ser anirián cherchar la bonbona d’aigardent que reveniá de dreit aus  » bolhors de cru ». L’aigardent! Qu’un pichòt veire begut daube lo cafè dau matin « tua lo verm -. mas que serviá tanben per desinfectar las plàias e intrava dins la preparacion d’aperitius, de liquors, ecc. Los vesins de l’alambic aprofitavan de l’ocasion per anar quèrre, daube d’arrosors, l’aiga chauda que n’avián besonh. Passavan fòrça aiga chauda pendent quauques jorns ; surament que lavavan lor maison de la cava au plan. N’i aviá ben que disián daube un èr de dos èrs, que benleu ben qu’èra un biais de sostraire quauques arrosors d’aigardent au contròle daus rats de cava o daus gendarmas. A ! La sentor de vendémia ! Encara encuèi, en autona, amo landrar dins los vilatges viticòlas e respirar a plens paumons, m’enfiolar d’aquela sentor que, per ieu, es portaira de solelh, de rire, de colors e de doçor de viure.
Coma lo blat, la vihna e lo vin son charjats de simbòls e aparéisson coma de nurrituras essencialas : ( Avèm pan e vin. Lo rei pòt venir). « Poetas e escrivans an fait los laus dau vin:  » Un soir l’âme du vin chantait dans les bouteilles « . Ch. Baudelaire  » L’âme du Vin2 « . « Le vin, la plus aimable des boissons … date de l’enfance du monde » A. BRILLAT-SAVARIN « Méditation des Boissons ».  » Or, Noé qui cultivait la terre se mit à planter la vigne. Puis, ayant bu du vin, il s’enivra … « Genèse 9: 20-21.

1 Aquèsta feira se ten totjorn lo 12 de setembre.
2 Ch. Baudelaire auriá trovat l’inspiracion dins las bulas d’una botelha de vin petilhos de SANT-PERAI (Ardecha)

Recèptas de Setembre

Français