Enfusions e remèdisLa Tualha

Mai. Raconte.

« veici, veici lo mes de mai
Que los galants plantan lo mai
Ne’n plantarai un en ma mia
Serà mai naut que sa teulina.  »
L’abituda d’ofrir un boqueton de muguet per lo promièr de mai èra pas coneissuá. Vès nosautres: « Chantavan e plantavan lo mai. « : es daube lo refren aicí dessús que los joines partián en tropeletas per chantar lo mai de maison en maison. Soventas fes èran acompanhats de jogaires d’acòrdeon e d’armònica. Los uns, panièr au braç per la quista daus uòus, los autres un lichet o de pibolets florits e enribanats sus l’espanla per plantar  » lo mai » davant la pòrta de las joinas filhas a mariar. Mai la filha èra richa e jòlia, doncas desiraa, mai lo pibolet (lo mai) èra decorat.
Mèfi ! Se quauqu’un dubriá pas sa pòrta, refusava de bailar d’uòus o quauques sòus, nòstres joines chanjavan de refren ! Mandavan d’injuras, unissián lors fòrças e lor imaginacion per far de mauvèsas farças. èra pas rare, que lo lendeman matin, lo rebrossièr trovèsse un cadèu perfumat sus lo lindau de sa pòrta. De còps, poviá cherchar de temps d’otils, un araire o autre, renjats sos lo calabèrt. Se disiá qu’una annaa lo paire Marion, qu’aviá pas dubèrt aus chantaires de mai, aviá retrovat son ase e son charreton en naut d’una platana a l’autre bot dau vilatge.

La viraa s’achabava a la poncha dau jorn. Portavan los uòus au cabaret onte garçons e filhas dau vilatge se retrovarián lo dimenche d’après per minjar las còquas e beure vin claret e limonada. Au son de l’acòrdeon, certans, s’aprometián. Chantar e plantar lo mai, quista d’uòus e tanben d’amor. Festa dau renovèl, promessa de feconditat. La tradicion dau mai es fòrça vielha, Pau PAYA nos ditz que remontariá aus Celtes que, lo promièr de mai, festavan lo mariatge de la tèrra e dau cèu (Paul PAYA: FOLKLORE D’ARDèCHE – E & R et Parlarem en Vivarés).

 » Tant que mai es pas au 28 – L’ivèrn es pas cuèit !  »
A la debuta de mai, durant la luna rossa (lunason que comença après Pascas) òm redota las jalaas. Per ne’n redurre los èfects, quand lo temps èra ben clar, sens un bofadèl de vent. Vès las 5 oras dau matin atubavan de fuòcs sos los aubres fruchaus per qu’un fum se bote entre los aubres e lo cèu a l’ora onte lo solelh se lèva. Dins los jardins apareissián frèsas, peses, ratas, dau temps que las asperjas sauvatjas apareissián, elas, dins los boès de pibols au bòrd de Roèi.

Coma per los champanhons, chasca familha aviá sos caires. Faliá i anar d’escondon, chanjar de chamin, far un grand contorn per tornar a la maison, acampar un pauc d’èrba per los lapins, la botar dins lo sac per dessus las asperjas que, los vesins devián pas se dotar de ren; autrament lo còp d’après passerián davant. De segur, tot lo monde fasián las mèmas simagrèias.

Es surament la sovenença de las asperjas sauvatjas de mon enfança que fai, qu’encara encuèi, amo mièlhs las asperjas verdas que possan librament sens èstre butaas.

Recèptas de Mai

Français