La TualhaFebrièr. Raconte.

Janvièr. Raconte.

« Bonjorn, bon an ! Acompanhat de ben d’autres, e lo Paradís a la fin!  »

Los soets de bon an eschanjats, ofrián las bunhas e un pichòt veire de cartagèna aus visitors, els, bailavan una pieceta de monèia aus dròlles per lor tiralira. èra l’estrena dau  » Paire Janvièr « . Lèu lèu parlavan puèi dau freg e de la nèu que janvier mancariá pas de nos adurre. Faudriá que los òmes anèssan far de boès a la blacha. Partirián lo matin daube la biaça per meijorn. En tirant sus la loba aurián pas freg! Lo temps dau dinnar atubarián un fuòc. Au calabrun, un bon vin chaud los esperariá a la maison.

Las femnas, elas, aprofitarián d’aquel temps per far lo petaçatge, virar los linçòus. Operacion que consista a jonher las cimossas d’un linçòl per un surjet, copar puèi lo linçòl en son mitan (endreit lo mai usat) e far un orlet sus las cimossas novèlas. Farián tanben un pauc de tricòt. Mas de qué botarián dins l’ola ?
Avián de caion dins l’archon. Las saucissas pendolavan a la fusta. Los tartifles sos la palha, riscavan pas de jalar, ni mai las chastanhas e las pastenalhas dins lo sable. Dins lo jardin, protejaas per una bacha, las escaròlas necitas per las cailhetas esperarián !a tualha de març.

E puèi auriam, benlèu, de preparar la velhaa uganauda. Aquestas velhaas se debanavan un còp per mes, de novembre a març, dins las familhas uganaudas que las organisavan chascuna en son torn. Per aquestas velhaas, qu’èran mai solanèlas que las velhaas entre vesins, fasián una pichòta teleta. Se desbarbolhavan, las femnas quitavan puèi lor biauda e los òmes lor casqueta o berret que d’abituda restavan vissats sus lors sucs, mème au canton de la chaminèia. Mas aquestes jorns se sovenián de la paraula de Jèsus: « Là où deux au trois sont réunis en mon nom, je suis au milieu d’eux.  » (Matt. 18:20). Lo Pastor présidava la velhaa. Fasiá una lectura biblica, l’explicava. Chantavan puèi quauques cantics e achabavan per lo  » Nòstre Paire « . La velhaa perdiá puèi de sa solanitat. Plan, ben plan, las lengas se desliavan. èran intimidats per la presença dau Pastor. Encara mai, se èra acompanhat de sa dama! Pensètz ! de monde que sovent, venián de Soïssa!

Las patronas botavan tot lor biais de far e lor fe per pastissar. Rivalisavan entre elas, mas aucuna capitèt d’égalar los chauls a la crèma de la Clara ! Bevián lo cafè o l’enfusion (lo canon seriá per un autre jorn).
Un ser après lo cafè, mameta sortiguèt dau bufet, la botelha d’aigardent onte trempava una gròssa pèra e, timidament, diguèt :
–  » Vous prendrez bien un peu de goutte, Monsieur le Pasteur?  » En tendent sa tassa, lo Pastor, esblausit, diguèt :
– « Mais comment avez-vous fait pour rentrer cette grosse poire dans la bouteille ?  »
Maliciosa, mameta respondiguèt :
–  » Eh bien Monsieur, on a devissé le fond!  »
Lo monde s’esclafiguèron de rire. Quauqu’un bailèt puèi l’explicacion, tot fièr de montrar en aquel savent, capable de ben deschifrar las Escrituras que, pasmens, coneissiá pas tot.
Lo pichòt det levat, las femnas siròtavan un veironet de doç.

Se quitavan puèi en se bailant rendètz-vos lo mes d’après dins una autra familha.

Recèptas de Janvièr

Français