Los Santons de ProvençaPrefaci

AVANT-PREPAUS

Fins mila nou cent cinquanta la cuèisina païsana ardechésa èra força simpla, mas gostosa. Facha quasi que daus produchs de la granja e de l’ort.
Fau saupre qu’en aquel temps dins una granja, soventas fes, se trovava tres generacions, los grands, los parents, los mainats mai 1, 2 0 3 comis segon la sason. ço que fasià de taulaas de 8, 10, 12 minjaires e mai los jorns onte fasiàn d’ardaas per los gros travalhs sasonièrs.

Vaqui coma se debanavan los repas a la granja :
– A 6 oras en ivèrn, 5 oras en estiu tot lo monde se levava. Patrons e comis se retrovavan a la cuèisina per beure una tassa de cafè. Après lo despart daus comis lo patron bevià una bona rinsoleta d’aigardent dins la tassa chauda, per tuar lo verm.
_ 8 oras, retorn a la cuèisina per lo dejunar: sopa, talhon de lard o uous a la padèla, toma. En estiu quand lo dejunar èra pres dins los champs, la sopa povià èstre remplaçaa per d’uous ronds, de sardinas, de pastat..
_ Miejorn, dinnar: un fricot de tartifles, mai un fricot d’un autre legume o una omeleta o un pauc de vianda, de merlussa, de bodinalha en ivèrn.
– 4 oras e dimi dau tantost : lo gostornar (dau 25 de març au 24 d’aost) : saucissa, calheta, gratelons, pastat (uous ronds o omeleta freida, o sardinas 10 divendres), toma o fojon, confetura.
_ 6 oras e dimi en ivèrn, 8 oras e dimi en estiu, lo sopar : la sopa, un talhon de lard, las rèstas dau dinnar, tartifles ronds daube de toma fresca o en salada, fojon, calhat sucrat per los drolles.

A travers un raconte e de recèptas per chasque mes, vos convido a la descubèrta de la vida vidanta, au ritme de las sasons e de las tradicions dins un vilatjon d’Ardecha, dins las annaas 40.
Beuchastèl se trova sus la riva dreita de Roèi, a la mesclaa de Roèi e d’Eiriu.  » Beauchastel appartient à la rive ardéchoise de la Vallée du Rhône, une vallée qui a déjà perdu sa froideur lyonnaise nous sommes au Sud du 45e parallèle et qui n’a pas encore acquis sa douceur méditerranéenne. La Provence ne débute que plus bas. Pourtant l’accent des Beauchastellois, bien que faiblement prononcé, chante agréablement et annonce le Midi: c’est le  » Midi moins le quart « , N’oublions surtout pas que Beauchastel est inclus dans l’Occitanie, ce vaste pays qui couvre tout le Sud de la France.  » Christian COULET: BEAUCHASTEL.

Las recèptas son en promièr aquelas de la mieuna mameta, o de sas vesinas.
Las ai totas refachas.
Mas encuèi ai pas ges d’ola negra a pendolar au cremalh, nimai de fornèu a boes, alora utiliso la  » cocota minuta « , lo « mixer « ,  » la robot  » e lo congelador e pron sovent l’oli d’oliva o de vira-solelh remplaça lo lard e la graissa blancha, mas la resulta es bona.

Ai tanben ajotat quauquas recèptas mieunas que prenon en compte l’evolucion de la vida mas utilisan totjorn que los produchs dau païs. Aquo me sembla necessari que si volèm que la lenga e la cultura nostras siàsan vivas, devèm pas nos ensarrar dins nostras racinas mas, coma los aubres, i trovar lo vam de nos espandir.
Es de dire que son de recèptas d’ièr e d’encuèi. De notar :
– Fora dire contrari, las recèptas son calculaas per 4 personas.
– Quand s’utilisa la cocota minuta, lo temps de cuèisson es totjorn calculat a partir
dau chut-chut de la sopapa.
– La cuèisson a la vapor se fai totjorn a la cocota minuta.
– Dins las recèptas, sauça, pasta, crèma .. marcaas en gras son de veire au
chapitre: Recèptas de basa.
– Las recèptas son classaas per tèmas a l’ensenhador. mas quauquas unas son prepausaas per chasque mes a la seguda dau  » raconte « .
– I a de tèmas que son devançats per un pichot raconte qu’es marcat en italicas a l’ensenhador.
– Las dichas citaas son aquèlas qu’ai ausiàs dins ma familha. Son atestaas, de cops que i a daube de variantas, dins :

  • PROVERBES ET DICTONS D’ARDèCHE ET SAVOIR POPULAIRE, GEORGES MASSOT o
  • L’ARDèCHE DES QUATRE SAISONS, MICHEL CARLAT

Français